ناصر الدين بيضاوى

پيشگفتار 12

نظام التواريخ ( فارسى )

مؤلف آن اهل فارس بوده و اشراف كاملى به تاريخ فارس داشته است يكى از منابع مهم فارس‌شناسى است . نظام التواريخ بيضاوى در اكثر كتب رجال و تذكره‌ها معرفى شده‌اند . يكى از بهترين معرفيها را دانشنامهء جهان اسلام نموده است كه براى استفادهء خوانندگان محترم ، آن مطالب را نقل مىكنم : « بيضاوى ، عبد الله بن عمر بن محمد ، مكنّى به ابو الخير و ابو سعيد و ملقب به ناصر الدين ، قاضى ، فقيه شافعى ، مفسر و متكلم اشعرى قرن هفتم . تاريخ دقيق تولد او معلوم نيست . تنها ابن حبيب دمشقى در درة الاسلاك او را در زمان وفات صدساله دانسته است ؛ ولى از آنجا كه در سال وفات او نيز اختلاف هست ( - ادامهء مقاله ) ، از اين نقل به درستى نمىتوان زمان تولد او را به دست آورد ( بيضاوى ، ج 1 ، مقدمهء قره‌داغى ، ص 54 ) . در بيضاى فارس ، در خانواده‌اى اهل علم و قضا متولد شد . پدرش ، امام الدين عمر بن محمد بيضاوى ، نيز فقيه و قاضى القضات شيراز و ، در عهد ابو بكر بن سعد ، از اتابكان فارس و حاكم سلجوقى شيراز ( 623 - 658 ) ، قاضى الممالك ولايت فارس بود . پدربزرگ او ، فخر الدين على بيضاوى ، نيز منصب قاضى القضاتى داشته است . بيضاوى بيشترين تحصيل خود را نزد پدر انجام داد . وى نسب علمى خويش را تا پيامبر اكرم مىرساند و چنان‌كه خود برمىشمارد ، جدّ پدريش با دو واسطه ( محمود بن ابى المبارك بغدادى از ابى منصور سعيد بن محمد بن عمر الرزاز ) از محضر ابى حامد محمد غزالى ( متوفى 505 ) كسب علم كرده است ( همان ، ج 1 ، ص 184 ، مقدمهء قره‌داغى ، ص 51 ،